Günü rahat bir ofis sandalyesinde, saatlerce otursanız dahi rahatsızlık hissetmeden tamamlamanızı sağlayan sistemler bütünü ergonomi olarak adlandırılır. İnsanların fiziksel, duygusal ve zihinsel özelliklerine göre tasarlanan ürünler, ortamlar sayesinde iş verimi üst düzeye çıkıyor. Elbette iş güvenliği ve çalışan sağlığı da iş verimi gibi bu sistemin temel taşlarından biri. Gelin ergonomi ne demek geniş bir perspektif ile bakalım. Bu sayede siz de yaşam alanlarınızı ve çalışma düzeninizi daha verimli bir hale getirmenin ipuçlarını elde edebilirsiniz.
Ergonomi Nedir?
Genel anlamı ile insan, makine ve çevre arasındaki uyumu optimize etmeye yarayan düzenlemelerin tümü, kullanıcı dostu tasarım anlayışını ifade ediyor. Güvenlik ve performans odaklı bu yaklaşım tekrarlayan hareketleri ve uzun süren çalışmaları konforlu kılmaya odaklanıyor. Kısaca, fiziksel sağlık, zihinsel berraklık ve yaşam alanlarında kalite artışı vadeden tasarlanmış sistemlere ergonomi denir.
Kelimenin kökeni Yunanca’daki Ergon (iş) ve Nomos (kural) kelimelerinin birleşiminden geliyor. Kısaca bu kelime, kökeni itibarıyla da doğal yasalara uygun çalışmayı ifade ediyor. İş ve çalışma ortamının insana uyumlu hale gelmesini, işin insana göre tasarlanmasını kapsıyor. Bu kapsayıcı tanım size insan sınırlarını zorlamayı düşündürmesin. Zira bu yaklaşım işi insana uydurmak üzerine yapılan düzenlemeler içeriyor. Örneğin, masa yüksekliğinin doğru duruş için gereken boyutlara gelmesi sistemin bir parçası. Benzer şekilde ekran yüksekliğinin ayarlanması, elektronik modelleri ve yerleştirileceği yükseltinin ölçüleri de yine aynı bakışın ürünü.
Temel Ergonomi Prensipleri
Ergonominin temel prensibi; çevrenin insan fizyolojisi ve psikolojisi ile maksimum uyuma ulaşması. Bu anlayış sağlığı korumanın yanı sıra performansı artırmayı da hedefliyor.
- İnsanın bedensel ve zihinsel sınırları ve kabiliyetleri merkeze alınarak geliştiriliyor. Bir ürünün insan dostu olabilmesi için insana yeni bir fiziksel yeti kazandırması değil var olan kapasitesini verimli hale getirmesi gerekli. Diğer bir deyişle uzun süre otursanız dahi belinizi ağrıtmayan minderler işte bu anlayışın ürünü.
- Cinsiyete, boy veya kilo gibi fiziksel farklılıklara göre ürünler değişebiliyor. Örneğin boya göre mutfak tezgahının yüksekliği farklı olabiliyor. Benzer şekilde kişiselleştirilmesi, ürünlerin en önemli avantajlarından. Mesela açısı ayarlanabilen telefon tutucu modelleri bu prensibin eseri. Çünkü telefonun göz hizasında durmasını sağlayan bir aksesuar, boyun ağrısını engelliyor.
- Tekrar eden hareketlere veya uzun süren durağanlığa rağmen kas ve eklemlerin korunması da prensipler arasında. Bunun için bedeni tam olarak destekleyen masaj koltukları veya dik duruş korseleri, otururken bile kullanılabilecek pilates malzemeleri mevcut.
- Bir ürünün insan dostu olması için onun her alanda kullanılabilmesi gerekmiyor. Yalnızca tasarlandığı iş için işlevsel olması yeterli. Ergonomi örnekleri arasında yer alan tekerlekli çalışma sandalyelerinden bahsedelim. Kolçaklı modellerin yemek masasının altına girmemesi olağan. Bu onun fonksiyonelliğinden puan kaybettirmiyor. Çünkü çalışma masasına uygun tasarımı ile tasarlandığı işi hakkıyla yerine getiriyor.
Hızlı Özet: Ergonomi Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Ergonomi; insanın fiziksel ve zihinsel özelliklerini inceleyerek, makine ve çevre ile olan uyumunu en verimli hale getirmeyi amaçlayan bir bilim dalıdır. Temel amacı çalışanın sağlığını korumak ve iş verimini artırmaktır.
- Doğal Duruş: Omurganın doğal “S” kıvrımını korumak.
- Erişilebilirlik: Sık kullanılan eşyaların kolay ulaşılabilir olması.
- Göz Hizası: Monitör ve ekranların göz seviyesinde tutulması.
- Hareket Özgürlüğü: Kas yorgunluğunu önlemek için statik duruştan kaçınmak.
Ergonomi Çeşitleri ve Uygulama Alanları
Ekip içi iletişimden, çalışma konforuna, çalışanın sağlığından işin verimine kadar birçok alanı içine alan kavramın farklı çeşitleri var.
- Fiziksel ergonomi, insan anatomisine uygun ölçüler ile ilgileniyor.
- Bilişsel ergonominin alanına insan bilgisayar etkileşimi, insanların birbiri ile iletişimi ve zihinsel iş yükü giriyor.
- Organizasyonel ergonomi; kaynak yönetimi, çalışma saatleri, iş bölümü, takım çalışması optimizasyonu ile ilintili.
Ergonomi Amaçları Nelerdir?
Eğer tek gereksinim rahat hissetmek olsaydı, muhtemelen yataklar tek insan dostu mobilya sayılırdı. Ergonominin amacı sadece konfor değil.
- İş Sağlığı ve Güvenliği: İnsan kas, iskelet rahatsızlıklarını önlemek amaçlardan ilki. Kazaların önüne geçerek iş nedeniyle yıpranmaları en aza indirmek ve iş güvenliğini sağlamak.
- Verimlilik Artışı: Gereksiz eforu ortadan kaldırarak verimliliği optimize etmek.
- Kullanıcı Konforu: Tüketicinin konforunu hedefleyerek zihinsel ve fiziksel iyi oluş halinin devamını garantilemek.
Kısaca ergonominin amacı çalışma ortamında verimliliği azaltan farklı zorlukların üstesinden gelmektir. Dolaylı olarak son ürünün, üretilen işin, kalitesini artırmak da hedefler arasına eklenebiliyor.
Yaşamın İçinden Ergonomi Örnekleri ile İnsan Odaklı Çözümler
Endüstriyel tasarımın hemen her ürünü fonksiyonel özelliklerle donatılıyor. Bu sayede yaşamın içinde pek çok ergonomi örneği görmemiz mümkün. İnsan odaklı çözüm anlayışının ürünü olan bu tasarımlar arasında neler var?
Otomobillerde sıkça gördüğümüz bel destekli koltuklar, uzun sürüşlerde omurga sağlığını korumak için tasarlanıyor. Mutfaklarda tezgah yüksekliği de tesadüf değil. Ortalama ölçüler, kullanıcının bel hizasına uygun oluyor ve bel ağrılarını önlemeye yardım ediyor. Akıllı telefonların ekran boyutlarının başparmakla ulaşılabilir alanlara göre dizayn edilmesi, bilişsel ve fiziksel uyum arayışının ortak başarısı. Keza farklı telefon aksesuarları ile cihazların daha kullanışlı özellikler kazanması yine bu anlayışın sonucu. Örneğin uygun kılıflar sayesinde telefonu düz bir zeminde dik tutmak mümkün.
Ofislerde kullanılan dikey fareler, bilek minderleri, bilek kanalında oluşan baskıyı azaltarak karpal tünel sendromuna karşı koruma sağlıyor. Çalışma alanının organizasyonunu sağlayan masaüstü düzenleyiciler yerinizden kalkmadan, uzun süre aramadan gerekli malzemeleri depolamanızı ve gerektiğinde kolayca bulmanızı vadediyor.
Doğru Ergonomik Çalışma Ortamı Nasıl Olmalı?
Günümüzün çoğunu geçirdiğimiz, stresli işlerin üstesinden gelmemiz beklenen iş yerleri sağlığımız üzerinde doğrudan etkiye sahip. Kronik ağrıların, zihinsel yorgunluğun en önemli nedeni insan dostu olmayan sandalyeler, yanlış ışıklar ve ses yalıtımı gibi sorunlar. Peki ideal çalışma ortamı nasıl olmalı?
- Monitör Konumu: Ekranın üst kenarı göz hizasında olmasına dikkat edin. Böylece boynunuzu eğmek veya omuzlarınızın içe doğru dönmesine neden olacak hareketler yapmak zorunda kalmazsınız.
- Sandalye Ayarı: Ayaklarınız yere düz basmalı, dizleriniz kalça hizasında veya biraz aşağıda durmalı. Bel desteği omurganın doğal kıvrımını koruyor.
- Aydınlatma: Işık kaynağı ekranda parlama yapmamalı, gözleri yormayan dolaylı bir aydınlatma tercih edilmeli.
- Klavye ve Fare: Kollarınız masaya paralel durmalı, bilekleriniz bükülmeden düz bir hatta kalmalı. Bunu sağlayan elektronik aksesuar modelleri ve bilek minderlerini tercih edebilirsiniz, dikey fareler bunlardan yalnızca biri.
Büyük yatırımlar yaparak veya sadece küçük ve doğru adımlar atarak siz de çalışma alanlarınızda konfor sağlayabilirsiniz. İş yerinizde veya evinizde edineceğiniz yeni alışkanlıklarla fiziksel ve bilişsel sağlığınızı artırabilirsiniz. Peki çalışma alanınız “uygun” mu nasıl anlayabilirsiniz?
Kontrol Listesi
- Bilgisayar kullanırken öne eğilme gereği duyuyor musunuz?
- Başınız çalışırken dik mi yoksa eğik mi duruyor?
- Uzun süre çalıştığınızda herhangi bir rahatsızlık hissediyor musunuz?
- Doğru tasarlanmış ürünleri kullandığınızda hissettiğiniz bir fark var mı?
Bu soruların yanıtlarına göre yenilikçi tasarımlara ihtiyacınız olup olmadığını anlayabilirsiniz. Gereksinim duyduğunuz yaşam alanlarının konforunu artıran çeşit çeşit ürünü LCW.com adresinden alabilirsiniz. Zengin koleksiyonu hemen keşfedin!
Ergonomi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çalışma alanınızı daha konforlu hale getirirken akla takılan birkaç kritik soru olabiliyor. İşinizi kolaylaştırmak için ergonomi hakkında en sık sorulan soruları aşağıda topladık.
Bu anlayış sadece ofis çalışanları için mi geçerlidir?
Uzun süre ayakta kalacak çalışanlar için işlevsel ve insan dostu ürünün karşılığı ortopedik tabanlar olabilir. Benzer şekilde marketlerdeki kasaların yüksekliği, sandalyelerin ayarlanabilir özellikleri de kasiyerler için ergonomi çözümleridir. Her meslek alanında iş güvenliği, sağlığı ve verimi için uygun tasarımlar bulunabilir.
Ergonomik olmayan bir ortamda çalışmak neye yol açar?
Duruş problemleri, bel ve boyun fıtıkları, uzun süre oturmaya bağlı kas sorunları, uyku problemleri bu anlayışın eksikliğinin neden olabileceği temel problemler arasında.
Ergonomik ürün seçerken nelere dikkat edilmeli?
Ürünlerin özelliklerine, ISO standartlarına uygunluğuna, markasına, kalitesine ve diğer kullanıcıların yorumlarına dikkat etmelisiniz.
