Doğal dokular, sürdürülebilir malzemeler ile beraber örgü ve tığ işi de yeniden moda. Dışarıdan bakıldığında oldukça zor görünen tığ işinin aslında birkaç tekniği bildikten sonra kolaylıkla öğrenilebileceğini biliyor musunuz? Crochet de denilen el emeği ürünü örgüleri hızla öğrenmek için hazırladığımız rehberden yararlanabilirsiniz. Yazın merserize ve hasır ipler, kışın yünlü iplikler kullanarak siz de kendi koleksiyonunuzu yaratabilirsiniz.
Crochet Ne Demek?
İpi tutmak üzere ucuna kanca şekli verilmiş, küt bir tığ ile yapılan, ilmeklerle ilerleyen el sanatı tekniğine crochet denir. Türkçede tığ işi olarak adlandırılan el sanatının crochet adı İngilizceden geliyor. Kelimenin kökeni ise yaygın görüşe göre Fransızca. Croche, kanca anlamını taşıyor. Eski İskandinavcada “krokr” kelimesi ilmek ilmek örümcek ağı gibi halkalar oluşturmak anlamında. Kelimenin kökeni konusundaki diğer görüş ise bu kavramın dünyaya İskandinavya’dan geçtiğine dair.
Tığ İşi Nerelerde Kullanılır?
İplik ve tığ kullanılarak yapılan bu sanat ile dekoratif eşyalar, giysiler, oyuncaklar, aksesuarlar, battaniyeler yapılabiliyor. Farklı içerikteki ipliklerle çeşitlenen ve motiflerle süslenen tığ işi ürünleri, dört mevsim kullanılabilecek çeşitlilikte. Yazın kağıt ip, merserize gibi malzemelerden, kışın ise pamuklu ve yün ipliklerden tığ işi ürünler kullanabilirsiniz.
Tığ Örgüsü için Gerekli Malzemeler Nelerdir?
Günümüzün en popüler hobi ve eğlence ürünleri arasında yer alan tığ işi malzemeleri, sanatsal faaliyet gerçekleştirirken bir yandan da stres attırıyor. Özellikle genç nesilden birçok kişi, boş vakitlerinde el oyalayan ve zihni meşgul eden geleneksel hobi ile gün içinde kendilerine nefes alacak pencereler açıyor. Peki tığ işine başlarken hobi çantanızda neler olmalı?
- Tığ: Dantel ipinden rafya kağıt iplere kadar farklı kalınlıklarda ipleri işlemek için çeşit çeşit tığlar var. Hangi numaradan başlayacağınızı öğrenmek için önce ne yapmak istediğinize karar vermelisiniz. Eğer dantel örecekseniz “0.5 mm” gibi çok ince iplikleri örebilen ince tığları tercih etmelisiniz. Kağıt ip gibi kalın tığ işleri için ortalama 3.5-4 numara yeterli oluyor. Onca seçenek içinde kararsız kalmak yerine kullanabileceğiniz iki yöntem var.
- Önce yapmak istediğiniz örneğin videosunu/tarifini bulabilir ve birebir aynı tığ numaralarını alabilirsiniz.
- Kapsamlı bir tığ seti alarak işe başlayabilirsiniz.
- İplik: Zincirleri kolaylıkla çekebileceğiniz tığın kalınlığı ile uyumlu, ürünün arzu ettiğiniz dokusunu sunacak tığ işi iplikleri alabilirsiniz. Dayanıklı sentetik ipliklerden hasır örgüler için kalın seçeneklere kadar onlarca materyal, renk ve dokuda çeşit bulabilirsiniz.
- İşaretleyici: Tığ işinde bazen ilmek sayılarını artırıp azaltmak gerekiyor. Benzer şekilde motifin bazı yerlerinde farklı batış teknikleri tekrarlanıyor. Bu kısımları kaçırmamak için kullanabileceğiniz işaretleyiciler var. Çoğunlukla plastik ve rengarenk kancalı iğnelerden oluşan bu ürünler, tığ işine başlarken sahip olmanız gerekenler arasında.
- Nakış Makası: Nasıl ilik açmak için özel keskin bir minyatür bıçak kullanıyorsak, tığ işinde de ipi tek elle kesmek için nakış makası kullanıyoruz. İplik temizleme makası olarak da adlandırılan bu araçlar, crochet yaparken düğümleri dipten kesmeye yardımcı oluyor.
Profesyoneller için Gerekli Tığ İşi Malzemeleri
Daha profesyonel bir el işi çantanız olsun isterseniz sahip olmanız gereken birkaç yardımcı daha sayabiliriz.
- Sayaçlar: Özellikle dikkati çabuk dağılanlar veya tığ işine yeni başlayanlar yer yer ilmekleri saymayı karıştırabiliyor. Bunun için sunulan dijital ve mekanik sayaçlar var. Dilerseniz onlardan alarak el işi çantanızı eksiksiz kılabilirsiniz.
- Kaymaz Tığ Sapı Kalınlaştırıcı: Tığınızın sapına geçireceğiniz silikon kauçuktan, kaymayan kılıflar var. Bu sayede tığı sabit tutmak mümkün oluyor.
- Parmak Koruyucular: Tıpkı terzilerin eline iğne batmasın diye yüksük kullanması gibi, tığ işi yapanların da parmakları ipten acımasın diye kullandıkları silikon koruyuculardan alabilirsiniz.
Adım Adım Crochet: Tığ İşi Nasıl Yapılır?
Nasıl örgüye ilmek atılarak başlanıyorsa, tığ işinde de zincir çekilerek ilk adımlar atılıyor. İstenen uzunlukta zincir çekerek başlanan model sonrasında tek tek tığ ile örülerek büyütülüyor. Her zincire batılarak yukarı doğru ilerleme sağlanıyor. İpin dolanma şekli, ilmeklerin içinden geçirilme pozisyonuna göre farklı batma teknikleri bulunuyor.
- İpi ve Tığı Tutun (Sağ Elini Kullananlar İçin): İpi, sol elinizin işaret parmağına birkaç kez dolayarak sabitleyin. Baş parmak ile orta parmak arasında tutmanız gerekiyor. Şimdi sağ eliniz ile tığı, tıpkı bir kalem gibi kavrayın.
- Kilit Oluşturun: İlk ilmeği sabitlemek için ipin ucuyla bir halka oluşturun ve içinden tığ ile ip geçirip düğüm yapın.
- Zincir Çekin: Tüm tığ işlerinde kullanılan zinciri çekmek için, tığı ipin altından geçirip tığa geçili olan ilmeğin içinden çekin. Aynı işlemi dilediğiniz kadar tekrarlayın. Saç örgüsüne benzeyen her bölüm, bir zincir demek oluyor (10 tane zincir çekin demek, bu işlemi 10 kere tekrarlamak anlamına geliyor).
En Çok Kullanılan Tığ İşi Teknikleri Nelerdir? Nasıl Yapılır?
Elinizdeki örneğe göre farklı tığ işi tekniklerini tek tek veya bir arada kullanabilirsiniz. En sık duyacağınız tığ işi kavramlarını özetleyebiliriz:
- Sık iğne: Tığı zincirdeki deliğe batıp ip çekmelisiniz. Tığda iki ilmek varken tekrar ip dolayıp bu ilmeklerin içinden tek hamlede geçirerek sık iğne yapabilirsiniz.
- İkili, Üçlü Trabzan: Tığa ipi dolayıp zincire batarak başlamalısınız. İpi çekip tığda üç ilmek varken ikişerli olarak (iki defada) ilmeklerin içinden ip çıkarmanız trabzan yapmak oluyor. İkili trabzanda ip tığa 1, üçlü trabzanda 2 kere dolanıyor. Tığda dört ilmek olması ve üç defada çekmeniz durumunda ise üçlü trabzan yapabilirsiniz.
- Sihirli Halka: Yuvarlak örgülerde ortadaki boşluğu yok etmek üzere kullanılan teknik. İpin kısa ucunu avuç içinize doğru tuttuktan sonra, yumaktan geçen ipi işaret ve orta parmağınızın etrafına dolayın. İpi parmaklarınızın üstünden çaprazlayarak X şekli oluşturun. Tığı X işaretinin size yakın olan sağ alt ipinin altından geçirin. Şimdi tığın ucuyla sol üstteki ikinci ipi yakalayın ve ilk ipin altından dışarı çıkarın. Tığı yukarı kıvırıp dik konuma getirdiğinizde üzerinde oluşacak ilmeğin içinden, yumaktan gelen ipi tığa dolayıp geçirin. Bir zincir çekin ve oluşan geniş halkayı parmaklarınızdan sıyırın. Örnekteki sayı kadar sık iğneyi halka içine batarak yapın.
- İlmek Kaydırma: Bu tekniği uygulamak için tığı ilmeğe batırdıktan sonra, çalışma ipini tığa dolayıp çektiğiniz bu ipi tığda bekleyen diğer ilmeğin içinden de tek seferde geçirmeniz gerekiyor.
Hangi Tığ İşi Tekniği Nerede Kullanılır?
Sık iğne oldukça sağlam ve sıkı sonuçlar elde etmenizi sağlıyor. Epey “ip yiyen”, diğer bir deyişle ipin hızla bitmesine neden olan bu teknik uzun ömürlü eşyalar örerken kullanılabiliyor. Örneğin oyuncak veya omuz çantası modelleri örerken tercih edebilirsiniz. En çok kullanılan tığ işi tekniği olan sık iğne, battaniyeler için de en sık başvurulan örme yöntemi.
Trabzanlar ise daha esnek ve gevşek yapıda olduğu için daha çok kadın hırka çeşitleri gibi giysi örmede kullanılıyor. Örgünün hızla ilerlemesini sağlayan, sık örgüye göre daha az ip yiyen bu yöntemi atkı ve bere gibi aksesuarları yaparken de kullanabilirsiniz.
İlmek kaydırmayı; sıraları birleştirmek, örgüyü bitirmek veya farklı bir yöne geçiş yaparken esneme yapmadan kenar süsü yapmak için tercih edebilirsiniz. Sihirli halka ise çiçek motifi için temel oluşturuyor. Özellikle yılın modası çiçekli kadın bandana modelleri hazırlarken sihirli halka ile motifi yapabilirsiniz.
Tığ İşi Nasıl Öğrenilir? Pratik İpuçları ve Öneriler
Örgü veya tığa dair bir deneyiminiz yoksa ve merakınız mevcutsa siz de kendi kendinize çalışmalara başlayabilirsiniz. Tığ işini öğrenmek için en kolay yöntem video izlemek. Beğendiğiniz bir motifin nasıl yapıldığını öğrenmek için görsel ile arama yaparak videolara ulaşabilirsiniz. Herhangi bir tarif videosunu izlerken kendi kendinize denemeler yapabilirsiniz. Takıldığınız yerde geri alarak, yakınlaştırarak tekrar izlemek oldukça faydalı oluyor.
Önce çok renkli, farklı motifler bulunduran bir örnekten başlamak yerine tek renkli ve sadece sık iğneden yapılan bir desenle işe koyulmak motive edici olabiliyor. Temel motiflerin olduğu örnekleri tek tek denedikten sonra farklı figürler içeren daha zorlu örneklere geçebilirsiniz. Farklı ipleri bir arada kullanacağınız ip değiştirilen örnekleri de bir ileriki aşamada deneyebilirsiniz.
İlk aşamada kalın ip ve tığlarla başlamak faydalı olabiliyor. Kalın ipler daha rahat görülebildiği ve daha hızlı ilerlediği için hem kolay anlaşılıyor hem de sonucu hızla ortaya çıkıyor.
Bu aşamaları geçtikten sonra tığ desenlerini okumayı ve örneklerin figürlü anlatımlarını anlamak için kısaltmaları öğrenmeyi deneyebilirsiniz. Global tığ işi rehberlerinde yer alan ‘sc’ kısaltması sık iğne, ‘dc’ kısaltması ise ikili trabzan anlamına geliyor. Bu tip kısaltmaları öğrenerek crochet kılavuzlarını örnek çıkarmak için kullanabilirsiniz. Temel hataların (ilmek atlama gibi) nasıl düzeltileceğine dair videolar izleyerek kendinizi geliştirebilirsiniz.
Uzman ellerden çıkmış, özenli sonuçlar elde etmek zaman alabiliyor. Tığ işinin şık görünümünü üzerinizde taşımak için o kadar beklemek istemezseniz özenle hazırlanmış, çeşit çeşit kadın yelek modelleri LCW.com koleksiyonunda.
Crochet (Tıp İşi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nelerdir?
Tığ işine yeni başlayanların malzeme seçiminden ilk örneğe kadar merak ettiği bazı temel noktalar bulunuyor. Hangi tığ işiyle başlanabileceği, doğru ip ve tığ uyumunun nasıl sağlanacağı gibi crochet hakkında sıkça sorulan soruların yanıtlarını aşağıda bulabilirsiniz.
En kolay tığ işi nedir?
Sık iğneden düz bir mutfak bezi en kolay örnek olabilir. İlk aşamada mutfak bezi örmeyi deneyebilirsiniz. Sonrasında ikili trabzan ile atkı örebilir, zamanla dairesel örneklere ve motiflere geçebilirsiniz.
Tığ işine hangi iple başlamalıyım?
Pamuklu orta kalınlıkta bir iple başlayabilirsiniz.
İp ve tığ kalınlığı nasıl uyumlu olmalı?
Örneklere bakarken videoda size önerilen ip ve tığ kalınlıklarını baz alabilirsiniz. Eğer önce ip seçtiyseniz, yumağın üzerinde ipe uygun tığ boyutları önerilerini bulabilirsiniz.
