Mis kokusu ve iştah uyandıran kıpkırmızı rengi ile en sevilen meyvelerden çilek, ülkemizin büyük bir kısmında yetişiyor. Gülgiller familyasına ait olan çilek hangi mevsimde yetişir, nasıl bir iklim gerektirir sizlerle paylaşıyoruz. Ilıman iklim meyvesini daha yakından tanıyacağınız rehberimizden faydalanabilirsiniz.
Çilek, en çok ilkbahar mevsiminde yetişiyor. Ülkemizin iklimi yumuşak olan bazı bölgelerinde üretim yaz başına kadar devam ediyor. Açık tarlalarda üretim süresi daha kısıtlı oluyor. Serada çilek yetiştiriciliği ise dört mevsim çilek hasadına imkan tanıyor. Tüm şartların kontrol altında olduğu sera sisteminin yanı sıra, evde saksıda dahi çilek yetiştirilebiliyor. Evde yetiştirmek için geniş ve sığ saksılar kullanmak gerekiyor (evinizde çilek yetiştirmek için farklı büyüklüklerde saksı modelleri içeren LCW koleksiyonunu inceleyebilirsiniz). Ancak evde yapılan hasat da yine yalnızca yumuşak iklimin hüküm sürdüğü ilkbahar aylarında mümkün.
Nazik yapısı ile tanınan çilek meyvesi hızlı tüketim ihtiyacı ile biliniyor. Tarladan tezgaha hızla ulaştırılması gereken çilekler, sıcağa maruz kaldığında hızla yumuşayıp kalitesini kaybedebilir.
Çilek Hangi Mevsimde, Hangi Bölgede Yetişir?
Türkiye farklı coğrafi yapıları ile çeşitli iklimlere ev sahipliği yapıyor. Güney ve batı kıyılarında daha yumuşak iklim hakim olurken kuzeyde yağışlı, iç kesimlerde daha kurak, doğuda ise daha kurak ve sıcak zamanlar yaşanıyor. Dolayısıyla bu özellikler çileğin ekim ve hasat zamanını da değiştiriyor.
Farklı Bölgelere Göre Çilek Dikim Zamanları
Meyvenin en uygun dikim zamanı kış mevsimine denk geliyor. Ancak mevsimin henüz ılık olması çok önemli. Bu nedenle,
- Akdeniz Bölgesi: Çilek için kış dikimi 15 Ekim – 15 Kasım arasında, yaz dikimi ise 15 Temmuz – 15 Ağustos arasında gerçekleşiyor.
- Marmara Bölgesi: Taze fide ile kışlık çilek dikimi 15 Ekim – 15 Aralık arasında yapılıyor. Yazlık dikimde ise frigo fide kullanılıyor. Haziran ortasından temmuz başına kadar olan zaman dikime uygun.
- Ege Bölgesi: Kış dikimi için 1 Ekim – 15 Kasım arası kullanılıyor. Yaz dikimi ise 1 Temmuz ile 15 Temmuz arasında gerçekleşiyor.
- İç Anadolu: Bölgede 1 Ekim – 15 Kasım arası kış, 1 Temmuz – 15 Temmuz arası yaz dikimi yapılıyor.
Bölge Bölge Hasat Zamanları: Çilek Ne Zaman Yetişir?
Dikim zamanı ve iklim şartlarına göre çileğin hasat zamanı da değişiklik gösteriyor. Tezgahlarda çileği ilkbahar aylarında görmeye başlayabilirsiniz, bu doğanın uyandığının ve ilk hasadın yapıldığının göstergesi oluyor. Verim ise yaz aylarında zirveye çıkıyor.
- Çilek hasadı Akdeniz ve Ege Bölgeleri’nde mart ve nisan aylarında başlıyor.
- Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu’da ise mayıs-haziran aylarını buluyor.
Güneş ve sıcaklığın artması meyvede şeker oranını artırdığı için en kırmızı ve tatlı çilekler yaz aylarında bulunuyor.
Çilek Hangi İllerimizde Ne Zaman Yetişir?
Farklı iklim kuşaklarına sahip coğrafyamızda, çilek mevsimi oldukça uzun oluyor. Farklı illerimizden toplanan çilekler ülke çapında ilkbahardan yaz sonuna kadar tüketiliyor.
- Akdeniz Bölgesi’ndeki Mersin (özellikle Silifke ilçesi) ve Antalya en erken hasat edilen çileğe ev sahipliği yapıyor. Mart-nisan aylarında çilek alımı başlıyor.
- Ege ve Marmara’da Aydın, İzmir, Bursa illeri çilek yetiştiriciliğinde öne çıkıyor. Bursa’da daha çok dağ çileği yetişiyor. Bu illerimizde mayıs-haziran hasadı mümkün oluyor.
- İç Anadolu’da Konya, Afyon ve Ankara’da çilek yetiştiriliyor ve hasat yaz aylarında gerçekleşiyor. Elazığ gibi mikroklima alanlarında ocak-nisan ayları arasında çilek hasadı alınabiliyor.
- Karadeniz Bölgesi’nde ise Samsun, Ordu, Zonguldak ve Trabzon’da çilek yetiştiriciliği yapılıyor. Yüksek rakımlı yaylalar sayesinde yaz hasadı sonbahar aylarının ortalarına dek sürüyor.
Serada Çilek Hangi Mevsimde Yetiştirilir?
Açık tarlalara göre 4-6 hafta erkencilik sağlayan sera yetiştiriciliği, don gibi riskleri en aza indirdiği ve iklim kontrolü sağladığı için sürekli çilek hasadını mümkün kılıyor. Akdeniz Bölgesi gibi sıcak iklim alanlarında serada çilek hasadı kasım-aralık aylarında başlıyor.
İç Anadolu’da genellikle ısıtmasız seralar oluyor. Bu seralarda ilk hasat tarihi nisan ayını gösteriyor. Isıtmalı seralarda ise İç Anadolu’dan ocak-şubat aylarında çilek alınıyor. Hasat süreci yaz aylarına kadar sürüyor.
Karadeniz Bölgesi’nde örtü altı yetiştiricilik ile çilek hasadı nisan-mayıs arasında başlıyor. Bölgenin en büyük avantajı ise sonbaharda görülüyor. Açık tarlada yaz ortasında biten çilek, serada dış faktörlerden korunarak ekim, kasım, aralık aylarında da meyve veriyor.
Bölge bölge çilek yetiştiriciliğinde sera avantajları:
- İç Anadolu’da serada çilek yetiştiriciliği erkencilik sağlıyor, nisan başında hasat alınıyor.
- Karadeniz’de ise sezon sera sayesinde uzuyor. Aralık ayı sonuna kadar çilek hasat ediliyor. Sera yağışlar dolayısıyla çürümeyi engellediği için meyve kalitesi de korunuyor.
- Akdeniz’de sera ile kış üretimi sağlanıyor. Özellikle piyasada çileğin en az olduğu ocak-şubat döneminde hasat alınıyor.
- Marmara’da sera sayesinde büyük şehirlere günlük taze hasat ulaştırılıyor.
Çilek Çeşitlerine Göre Mevsim Değişimleri
Çilek yetiştiriciliğinde iklimin yanı sıra kısa gün ve nötr gün çeşitleri de meyvelerin hangi mevsimde hasat edileceğini belirliyor. Çilekler türüne göre gün uzunluğuna ve sıcaklığa farklı tepkiler veriyor.
Tek Mevsimlik Kısa Gün Çeşidi Çilekler Hangi Mevsimde Yetişir?
Meyve gözlerini sonbaharda, günler kısaldığında ve serin havada oluşturuyor. İlkbaharda ise bir kez ve yüksek oranda meyve veriyor. Kışın dinlenme ihtiyacı olan kısa gün çeşitleri, baharda çiçekleniyor. Tüm meyvelerini 4-6 haftalık bir süreçte veriyor.
Bu türün sera avantajı erken ilkbahar pazarını yakalaması oluyor. Bu nedenle serada çilek yetiştiriciliğinde en çok kısa gün çilekleri kullanılıyor. Akdeniz ve Ege kuşağında da kış sonu ve erken bahar hasadı için bu çeşitler dikiliyor.
Yediveren Nötr Gün Çilekleri Hangi Mevsimde Yetişir?
Sıcaklığın belirleyici olduğu ve 10 ile 28 derece arasında sürekli çiçek açıp meyve veren nötr gün çilekleri, gün uzunluğundan etkilenmiyor. Öyle ki günler uzasa bile meyve verebiliyor. Çok sıcakta (30 derecenin üstünde) polen kalitesi bozulduğu için çilek kalitesi düşse de sonbaharda ikinci bir dalga ile güçlü hasat imkanı tanıyor.
Çiftçi için son derece avantajlı olan yediveren çilekleri, Karadeniz ve İç Anadolu’daki seralarda hasat sezonunu uzatmaya yarıyor. Özellikle yağmur korumalı seralarda sonbahar kalitesi zirveye ulaşıyor.
Hangi Mevsimde Çilek Nasıl Tüketilir?
Hem çiftçinin yüzünü güldüren hem de tezgahlarda adeta görsel bir şölen sunan çilekler hangi mevsimde yetişir öğrendiniz. Siz de dört mevsim tarlada veya serada yetiştirilen taze meyveleri sofranıza getirebilir, keyifle tüketebilirsiniz.
- İlkbaharda: Henüz tam şekerlenmediği için biraz tatsız olsa da üzerine şeker eklenerek doğrudan tüketebilir veya turta gibi tatlılarda kullanabilirsiniz.
- Yazın: Mevsimin en tatlı çileklerinden buzlu içecekler yapıp, yılın sıcak günlerinde en şık sürahi modelleri ile masanıza getirebilirsiniz. Salatalara ekleyebilir, kışlık reçel ve marmelatlar yapabilirsiniz.
- Sonbahar ve kış aylarında: Sıcak fırın tatlılarına ekleyebilir, kurutarak bitki çaylarında değerlendirebilirsiniz.
Lezzetli ve taze çilekleri uygun saklama kabı çeşitleri içinde dondurarak da muhafaza edebilirsiniz. Dilediğiniz zaman çözdürmeden sos yapımında veya pasta süslemede kullanabilirsiniz.
Taze çilekleri değerlendirmek için ihtiyacınız olan mutfak gereçleri seçenekleri LCW.com‘da. Hemen göz atarak saklama çözümlerini keşfedebilir, taze meyvelerin lezzetini koruyarak dilediğiniz zaman elinizin altında bulabilirsiniz.
Çilek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nelerdir?
Çileğin yetişme dönemi; bölge, iklim koşulları, üretim yöntemi ve çilek çeşidine göre değişiklik gösterebiliyor. Bu nedenle hasat zamanı, saklama şekli ve kış aylarında çilek yetiştiriciliği gibi konular sıkça merak ediliyor. Aşağıda çilek yetiştiriciliği ve tüketimi hakkında en çok sorulan soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.
Çilek ülkemizde ilk nerede hasat edilir?
Ilıman iklimi ile Türkiye’de ilk hasat her yıl Antalya ve Mersin gibi Akdeniz şehirlerinde gerçekleşiyor. İlkbahar donlarının yaşanmaması sezonun erken açılmasına imkan tanıyor.
Çilek ne zaman toplanır?
En kaliteli çilekler, henüz meyveleri tam kızarmadan, sabah erkenden toplanıyor. Üç çeyrek oranında renk alması en iyi hasat dönemine geldiğini gösteriyor. Sıcaklıkla beraber meyve de yumuşayacağından, sabah erkenden hasat etmek kaliteyi yükseltiyor.
Çileğin iklim ve toprak beklentisi nedir?
Çilek ne çok sıcak ne çok soğuk iklim istiyor. Don olaylarına dayanıksız olan meyvenin ideal sıcaklık aralıkları ılıman düzeylere denk düşüyor. İyi süzülebilen drenajı yüksek, hafif asidik ve organik madde bakımından zengin topraklarda çilek yetiştiriciliği yapabilirsiniz.
Kışın çilek yetişir mi?
Evet, örtü altı yani sera yetiştiriciliği ile ısı ve ışık kontrolü sağlanarak dört mevsim çilek hasat edilebiliyor. Bunun yanında topraksız tarım uygulamaları ile iklim ve topraktan bağımsız 12 ay tarım mümkün oluyor. Böylece kış aylarında bile taze üretilmesi gereken çilekleri raflarda görebilirsiniz.
Çilek nasıl saklanır?
Günümüzde en popüler çilek saklama yöntemi sap ve yapraklarından ayıklanan, yıkanmış kurulanmış çilekleri kavanoz modelleri içinde muhafaza etmek. Buzdolabında 2 haftaya kadar taze kalmasını sağlayabilirsiniz.
